Toekomstbestendige verpleegkundige zorg met behulp van taakdifferentiatie
Aanleiding voor taakdifferentiatie
De inzet van taakdifferentiatie was nodig door verschillende ontwikkelingen:
- De COVID‑pandemie versnelde de inzet van uiteenlopende zorgprofessionals.
- De arbeidsmarkt in de zorg staat onder druk, toekomstbestendige zorg organiseren is van belang.
- Er is een toenemende behoefte aan evidence based staffing.
- Behoefte aan meer regie op- en uniforme taakverdeling binnen het MUMC+.
Inzicht door Multi Moment Opnames (MMO’s)
Als hulpmiddel bij taakdifferentiatie maken we gebruik van Multi Moment Opnames (MMO’s). Dit zijn objectieve metingen waarbij zorgprofessionals gedurende hun dienst via een app registreren welke activiteiten zij uitvoeren. Met behulp van de online tool Flow Time:
- Wordt iedere minuut geregistreerd welke werkzaamheden worden uitgevoerd per zorgprofessional.
- Wordt onderscheid gemaakt tussen directe patiëntenzorg, indirecte zorg en overige werkzaamheden.
- Worden data verkregen die concreet inzicht geven in hoe het werk verdeeld is binnen de verpleegafdeling en waar verbetering op het gebied van taakdifferentiatie maar ook procesharmonisatie mogelijk is.
Wat leverden de metingen op?
De MMO’s lieten duidelijk zien dat:
- Er onvoldoende tijd is voor verpleegkundige kerntaken die essentieel zijn voor kwaliteit en veiligheid.
- Er sprake is van rol- en taakvervuiling binnen het verpleegkundig domein.
- Werkprocessen op verschillende afdelingen sterk van elkaar verschillen.
Deze inzichten vormden de basis voor procesharmonisatie en verdere taakdifferentiatie.
Van data naar verandering
De resultaten van de metingen zijn samen met zorgprofessionals en leidinggevenden geanalyseerd. Per afdeling werden passende interventies bepaald en geïmplementeerd, waarbij er aandacht is voor borging in de dagelijkse praktijk. Zorgprofessionals zijn actief betrokken bij het vormgeven van meetprofielen en keuzes, wat het draagvlak vergroot en enorm waardevol was.
Resultaten in de praktijk
De implementatie van taakdifferentiatie binnen MUMC+ heeft geleid tot:
- Meer uniformiteit in de uitvoering van taken per functie.
- Ontwikkeling van duidelijke taakkaarten per functie.
- Uitbreiding van taken voor zorgondersteunende functies, zoals verzorgenden IG en zorgassistenten.
- Een duidelijke en centrale rol voor de regieverpleegkundige.
- Meer inzicht in benodigde facilitaire ondersteuning.
- Concrete input voor verdere procesharmonisatie.
Daarnaast is er groeiende interesse om deze aanpak ook toe te passen op gespecialiseerde afdelingen.
Zorgen en succesfactoren
Tijdens het proces kwamen ook zorgen naar voren. Sommige professionals waren bang taken te verliezen of minder leuke werkzaamheden over te dragen. Tegelijkertijd bleek dat juist het inzicht in taken en het zelf mogen meebeslissen zorgden voor draagvlak.
Een belangrijke succesfactor is dat verpleegkundigen en andere zorgprofessionals zelf regie hebben over welke taken worden gedifferentieerd. Hierdoor voelen zij zich eigenaar, betrokken en verantwoordelijk voor hun vak.
Procesharmonisatie: werken volgens een verpleegkundige standaard
De MMO-data zijn gebruikt om veelvoorkomende werkprocessen te analyseren. Veertien processen zijn teruggebracht naar vijf categorieën, waarbij overeenkomsten en variaties zichtbaar werden. Een interdisciplinaire werkgroep werkt aan het harmoniseren van processen, uit de gehele patiëntenreis bijv. opname, artsenvisite, overdracht, ontslag. Dit draagt bij aan een uniforme (verpleegkundige) standaard binnen het Maastricht UMC+.